Yeni kurulmuş bir Windows kurulumu ilk günlerde çevik davranır; birkaç ay sonra aynı bilgisayar açılışta bir dakika bekletmeye, pencere geçişlerinde takılmaya başlar. Donanım aynı kaldığına göre değişen şey yüktür: açılışta kendini devreye sokan programlar, arka planda sessizce çalışan servisler ve diskte biriken gereksiz dosyalar. Windows bilgisayar hızlandırma işi bu yüzden büyük ölçüde temizlik ve önceliklendirme meselesidir; yeni parça takmadan da ciddi bir fark yaratmak mümkündür.
Aşağıdaki adımları sırayla uygulamanızı öneririm. Her adımdan sonra bilgisayarı yeniden başlatıp farkı gözlemlemek, hangi değişikliğin işe yaradığını anlamanızı kolaylaştırır.
Windows'un açılış süresi, oturum açıldıktan sonra kendini başlatan programların sayısıyla doğrudan ilişkilidir. Bulut depolama istemcileri, oyun platformları, yazıcı yardımcı programları, sohbet uygulamaları… Her biri tek başına küçük görünür, ama on tanesi bir arada diski ve işlemciyi dakikalarca meşgul eder.
Ctrl + Shift + Esc ile Görev Yöneticisi'ni açın ve Başlangıç uygulamaları sekmesine geçin. Buradaki "Başlangıç etkisi" sütunu, her programın açılışa ne kadar yük bindirdiğine dair kaba bir fikir verir. Yüksek etkili ve gerçekten açılışta hazır olması gerekmeyen her şeyi devre dışı bırakın.
Devre dışı bırakmak programı silmez; simgesine çift tıkladığınızda yine açılır. Genellikle güvenle kapatabileceğiniz kalemler şunlardır:
Antivirüs, ses sürücüsü ve dokunmatik yüzey gibi sistemin işleyişine bağlı bileşenlere dokunmayın. Emin olamadığınız bir girdi varsa adını arayıp ne işe yaradığını öğrenmek, kapatıp sonra sorun yaşamaktan iyidir.
Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü uygulamalar yolunda, bir uygulamanın yanındaki üç noktadan Gelişmiş seçenekler'e girip "Arka plan uygulaması izinleri" bölümünü Asla olarak ayarlayabilirsiniz. Bu, uygulamanın siz açmadıkça bildirim çekmesini ve veri güncellemesini engeller. Hava durumu, haber ve alışveriş uygulamaları için ideal bir ayardır; takvim ve alarm gibi zamana bağlı işler yapan uygulamalarda ise açık kalmasında fayda var.
Görev Yöneticisi'nin İşlemler sekmesini CPU veya Bellek sütununa göre sıralamak da öğreticidir. Siz hiçbir şey yapmazken bile sürekli işlemci yiyen bir işlem varsa, sorunun kaynağı büyük olasılıkla oradadır.
Yıllar içinde denenip bırakılmış programlar yalnızca yer kaplamaz; bağlam menülerine girer, servis kaydeder, güncelleme denetleyicisi bırakır. Bunları kaldırmak hem diski hem de sistemi rahatlatır. Kaldırma işleminin arta kalan klasörleri ve kayıt defteri girdilerini de kapsaması gerektiğini, sitedeki kullanılmayan uygulamaları tamamen silme rehberinde ayrıntılı biçimde ele almıştık.
Windows, çalışırken sürekli geçici dosya üretir: güncelleme paketleri, önbellekler, küçük resim veritabanları, hata kayıtları. Sistem diski dolmaya yaklaştığında sayfa dosyası için yer kalmaz ve performans belirgin biçimde düşer. Kabaca sistem diskinizde en az %15 boş alan bırakmayı hedefleyin.
Ayarlar > Sistem > Depolama bölümü, alanı neyin doldurduğunu kategori kategori gösterir. Aynı ekrandaki Depolama Duyarlılığı'nı açtığınızda Windows, Geri Dönüşüm Kutusu'nu ve İndirilenler klasörünü belirlediğiniz aralıkta kendi kendine boşaltır. İndirilenler klasörünü otomatik temizliğe dahil ederken dikkatli olun; orada saklamak istediğiniz kurulum dosyaları varsa önce başka bir klasöre taşıyın.
Elle temizlik için "Geçici dosyalar" başlığına girip Windows Update Temizliği ve Teslimat İyileştirmesi Dosyaları gibi kalemleri işaretleyebilirsiniz. Bunlar birkaç gigabayta ulaşabilir. Büyük bir güncellemeden sonra beliren "Önceki Windows kurulumu" klasörü de yer açar; ancak sildiğinizde eski sürüme geri dönme imkânını kaybedeceğinizi unutmayın.
Bakım yöntemi diskin türüne göre değişir. Aşağıdaki ayrım işinizi kolaylaştırır:
| Disk türü | Yapılması gereken | Yapılmaması gereken |
|---|---|---|
| SSD | TRIM'in etkin olduğunu doğrulamak, en az %10 boş alan bırakmak | Elle birleştirme (defrag) çalıştırmak |
| HDD | Ara ara birleştirme, hata denetimi (chkdsk) | Diski tamamen doldurmak |
Windows'un "Sürücüleri İyileştir" aracı disk türünü kendisi tanır ve SSD'